Zmarnowane miliardy z klimatu?

poniedziałek, 09 maja 2011 04:31

Wpisany przez Administrator

(źródło: tvp.pl)

Zmiany klimatyczne stały się oczkiem w światowej głowie. Rokrocznie – do 2020 r. – z budżetów państw oraz instytucji międzynarodowych na walkę z tym zjawiskiem ma być wydawane 100 miliardów dolarów. Niestety – jak wynika z ostatniego raportu Transparency International (TI) „Globar Corruption Report – Climate Change” – duża część tych środków może zostać po prostu rozkradziona.

Transparenty International postanowiła zbadać poziom zagrożenia korupcją w państwach najbardziej dotkniętych ryzykiem zmian klimatycznych, do których kierowana jest większość pieniędzy światowych w celu zapobieżenia im. Z raportu opublikowanego z końcem kwietnia wynika, że żadne z 20 państw najbardziej narażonych na oddziaływanie negatywnych skutków zmian klimatycznych, a zatem potencjalnych odbiorców środków pomocowych, nie osiągnęło w Indeksie Percepcji Korupcji wyniku powyżej 3,6 punktu. Oznacza to poważne ryzyko, iż środki te, zamiast zostać należycie spożytkowane i zainwestowane w niezbędne projekty, zostaną zmarnowane.

Rozkradziona pomoc

Okazuje się, że duża część środków przeznaczanych na pomoc dla krajów Trzeciego Świata, zwłaszcza w Afryce i Ameryce Południowej, są po prostu marnotrawione. W raporcie ONZ z 2000 odnotowano 159 przypadków oszustw, 41 przypadków fałszerstw i sprzeniewierzeń funduszy oraz liczne dowody marnotrawstwa. Nadużycia finansowe były najczęściej dokonywane przy okazji akcji humanitarnych i operacji utrzymania pokoju. Niektóre sumy przekraczały pół miliona USD, a niektórzy funkcjonariusze zostali skazani przez sąd i opuścili swoje stanowiska, ale za nic nie można było pozbawić ich wysokich emerytur ONZ-owskich. W raporcie stwierdzono, że korupcja objęła znaczną część pomocy międzynarodowej. Tylko w Afryce zdefraudowano 30 mld dolarów z funduszy pomocowych.

Nie dziwi więc, że TI – organizacja, której celem jest przeciwdziałanie korupcji – postanowiła zbadać jak wykorzystywane będą pieniądze przeznaczone na walkę z globalnym ociepleniem. Z badań 50 niezależnych ekspertów wynika, że część funduszy płynie przez niesprawdzone kanały, co zwiększa ryzyko ich zdefraudowania. Praktyką działań rządów w nieustabilizowanych państwowościach jest przejmowanie środków pomocowych. Przykładem może być Somalia, gdzie w 2010 r. pomoc pochodząca z ONZ została w połowie rozkradziona. Jak mówiła przy publikacji raportu dotyczącego zagrożenia korupcją przy finansowaniu zmian klimatycznych szefowa TI Huguette Libelle, pilną potrzebą odpowiedzi na zmiany klimatyczne musi być wzmocnienie przejrzystości finansowania walki z tym zjawiskiem oraz odpowiedzialności rządów za realizację programów. – Nadzór musi obejmować wszystkie inicjatywy związane z klimatem od samego początku – stwierdziła. Jej zdaniem, dobre zarządzanie teraz, pomoże zapewnić sukces w zapobieganiu zmianom klimatycznym oraz zapewnieniu odpowiedniej polityki finansowania w przyszłości.

Miliardy na zieloną energię

Z raportu wynika, że przez najbliższych 9 lat na walkę ze zmianami klimatycznymi w ramach globalnych umów zostanie przeznaczonych co najmniej 900 mld dolarów. Z tych pieniędzy mają być sfinansowane projekty dotyczące budowy odnawialnych źródeł energii jak farmy wiatrowe czy elektrownie słoneczne oraz zabezpieczenie infrastruktury w państwach najbardziej zagrożonych katastrofami naturalnymi przez budowę falochronów, systemów irygacyjnych i mieszkań, które oprą się kataklizmom.

Z raportu TI wynika jednak, że żaden z 20 krajów, który jest najbardziej zagrożony zmianami klimatycznymi, gdzie wydawane są największe sumy na walkę z tym zjawiskiem nie osiągnął wyższej noty niż 3,6 w Indeksie Percepcji Korupcji. To oznacza, że postrzeganie zagrożenia korupcją jest tam bardzo wysokie. 0 oznacza bowiem pełne zagrożenie korupcją, a 10 to niedostrzeganie tego zjawiska. Dlatego TI domaga się od rządów tych państw wprowadzenia przejrzystego nadzoru nad wydawaniem funduszy pomocowych oraz wzmocnienie cywilnej kontroli społeczeństwa nad realizacją założonych projektów.

Zwiększenie udziału społeczeństwa w rozliczaniu realizowanych inwestycji – zdaniem autorów raportu – pozwoliłoby na ograniczenie możliwości konfliktów interesów przy podejmowaniu decyzji i negatywnego wpływu lobbingu. W raporcie eksperci ostrzegają przed ryzykiem „przekleństwa zielonych zasobów” ze strony instytucji, które dziś opierają swoje działanie na paliwach kopalnych. Wskazuje się bowiem na konieczność zastąpienia starych technologii nowymi – m.in. przez zastąpienie „czarnej energii” np. panelami słonecznymi. Istnieje zagrożenie, że koncerny międzynarodowe opierające swą działalność na wydobyciu, będą próbowały wywierać naciski na rządy, by zapewnić sobie dalszą egzystencję. Wskazuje się również na konieczność zapewnienia przejrzystości w sprzedaży gruntów przez państwa pod produkcję biopaliw i zapewnienia przestrzegania przy tym praw społeczności lokalnych, które – jak wynika z raportu – dziś są naruszane.

Jak mówiła szefowa TI, studia przypadków z Austrii, Bangladeszu, Boliwii, Kolumbii, Kenii, Filipin, Hiszpanii i Stanów Zjednoczonych pokazują globalny wymiar wyzwań problemu zmian klimatycznych. – Korupcja nie widzi żadnej świętości, nawet jeśli chodzi o przyszłość naszej planety. Nieprawidłowe regulacje dotyczące wydatkowania środków mających zapobiegać zmianom klimatycznym obowiązujące teraz, będą prowadzić nie tylko do zmarnotrawienia tych zasobów dziś, ale także wpływać na egzystencję przyszłych pokoleń – stwierdziła Huguette Libelle.

Piotr Ożadowicz (www.transparency.org)